مرکز آموزش درمانی فیروزآبادی

به گزارش روابط عمومی بیمارستان فیروزآبادی، دکتر مریم نیک‌صولت هم‌زمان با ۲۱ سپتامبر، روز جهانی آلزایمر، در گفت‌وگو با خبرنگار روابط عمومی این مرکز آموزشی درمانی، با اشاره به اهمیت ارتقای آگاهی جامعه نسبت به سلامت حافظه اظهار کرد: فراموشی یکی از شایع‌ترین دغدغه‌ها و شکایات دوران سالمندی است، اما جامعه باید بداند که هرگونه کاهش سرعت پردازش مغزی لزوماً یک فرایند بیماری‌زا تلقی نمی‌شود. در روند طبیعی پیری، ممکن است سرعت یادآوری اسامی، نام اشیا یا مکان وسایل اندکی کندتر شود، اما تفاوت بنیادین این تغییرات با بیماری، در «میزان حفظ استقلال فردی» نهفته است؛ تا زمانی که فرد قادر به مدیریت امور شخصی و روزمره خود باشد، نمی‌توان برچسب بیماری بر او زد.

وی افزود: زنگ خطر جدی زمانی به صدا درمی‌آید که اختلال در حافظه یا دیگر حوزه‌های شناختی نظیر توجه، تمرکز، زبان، جهت‌یابی و توانایی تصمیم‌گیری و حل مسئله، حالتی مداوم، پیش‌رونده و فزاینده پیدا کند و انجام مسئولیت‌های معمول روزمره نظیر مدیریت داروها، امور مالی، خرید، آشپزی یا رفت‌وآمد را دچار خدشه و وابستگی سازد.

ارزیابی شناختی؛ فرایندی فراتر از یک آزمایش یا تصویربرداری واحد

این متخصص طب سالمندی با تشریح فرایند بالینی تشخیص در کلینیک‌های سالمندی ادامه داد: تشخیص اختلالات شناختی هرگز بر پایه یک آزمایش منفرد انجام نمی‌شود. نخستین و محوری‌ترین گام، اخذ شرح حال بالینی دقیق از خود سالمند و دست‌کم یکی از نزدیکان یا مراقبان اصلی اوست تا نحوه آغاز علائم، سرعت پیشرفت آنها و شدت اثرگذاری بر عملکرد زیستی مشخص شود. در گام بعد، عملکردهای پیچیده مغز از طریق آزمون‌های استاندارد غربالگری و عصب‌روان‌شناختی سنجیده می‌شوند تا نقاط قوت و ضعف شناختی فرد به دقت تفکیک شود.

دکتر نیک‌صولت با رد برخی باورهای نادرست درباره آزمایش‌های تشخیصی تأکید کرد: تصویربرداری‌های مغزی نظیر MRI یا CT اسکن به‌تنهایی ابزار تشخیص قطعی آلزایمر نیستند، بلکه برای رد سایر آسیب‌های ساختاری، ضایعات عروقی یا توده‌های مغزی به کار می‌روند و طبیعی بودن تصویر مغز نیز به معنای رد کامل اختلالات شناختی نخواهد بود. همچنین ارزیابی‌های آزمایشگاهی خون نقش ارزنده‌ای در شناسایی علل قابل درمان، برگشت‌پذیر و کنترل‌پذیر افت حافظه ایفا می‌کنند.

نگرش روانی، انگ‌زدایی و همراهی خانواده؛ ارکان بنیادین مراقبت

در ادامه، سپیده خاصه‌تراش، کارشناس ارشد روان‌شناسی سلامت بیمارستان فیروزآبادی، با پرداختن به ابعاد روان‌شناختی سلامت شناختی اظهار کرد: یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های ما در مواجهه با افت حافظه، نحوه ادراک و واکنش روانی بیمار و خانواده نسبت به این رخداد است. متأسفانه دو نوع واکنش قطبی و افراطی در جامعه مشاهده می‌شود؛ گروهی با نخستین تجربه فراموشی دچار وحشت‌زدگی و اضطراب فلج‌کننده ناشی از ترس ابتلا به آلزایمر می‌شوند و در مقابل، گروه دیگری اختلالات واضح و افت توانمندی‌های عملکردی سالمند را به پای «طبیعی بودن پیری» گذاشته و فرصت طلایی ارزیابی‌های زودهنگام را از دست می‌دهند.

وی با اشاره به اهمیت «انگ‌زدایی» از بیماری‌های شناختی تصریح کرد: تشخیص زودهنگام اختلالات حافظه نباید با احساس شرم، انزوا یا برچسب‌زنی همراه شود. مراجعه به کلینیک‌ها صرفاً با هدف نام‌گذاری بیماری نیست، بلکه هدف اصلی، یافتن ریشه‌های قابل اصلاح، کاهش بار اضطراب روانی، بازتوانی شناختی و کمک به فرد برای داشتن یک زندگی معنادار و مستقل است.

در ادامه سپیده خاصه‌تراش کارشناس ارشد روان‌شناسی سلامت بیمارستان فیروزآبادی با تأکید بر نقش بی‌بدیل کانون خانواده افزود: اعضای خانواده به عنوان حلقه اول حمایت، باید هوشیار، بردبار و واقع‌بین باشند. پرهیز از سرزنش سالمند، درک محدودیت‌های او، تشویق به مشارکت اجتماعی و همراهی همدلانه در فرایند درمان، می‌تواند روند فرسایش روانی خانواده را به طور چشمگیری کاهش دهد و امنیت روانی سالمند را تثبیت کند.

روز جهانی آلزایمر؛ فرصتی برای آگاهی‌بخشی و حفظ شأن سالمندان

دکتر نیک‌صولت، متخصص طب سالمندی، در پایان با تأکید بر لزوم توسعه رویکردهای جامع‌نگر در نظام سلامت خاطرنشان کرد: ۲۱ سپتامبر بیش از هر چیز یادآور شأن انسانی سالمندان و حق آنان برای برخورداری از سالخوردگی سالم و باکرامت است. ما نباید از مواجهه با تغییرات حافظه هراس داشته باشیم؛ ارزیابی به‌موقع در کنار مداخلات روان‌شناختی، درمانی و اصلاح سبک زندگی، افق روشنی برای مهار و مدیریت بیماری‌ها فراهم می‌آورد.

تلفیق خدمات تخصصی طب سالمندی با مداخلات روان‌شناسی سلامت، الگویی نوین در این مرکز آموزشی درمانی برای ارزیابی چندجانبه عملکرد مغز، انگ‌زدایی از کهولت و توانمندسازی خانواده‌ها در مسیر مراقبت ایمن و پایدار از سالمندان است.